22 Kasım 2016 Salı

Çürüksüz Dişler İçin Doğru Beslenme!

  Yaşamın devamı için beslenme ihtiyacının karşılanmasında, ağız ve diş sağlığı önemli bir yere sahiptir. Ağız sağlığı ve diş yapısı beslenmeden etkilenmekte, beslenme yetersizliği hastalıklarının çoğu ağızda belirti vermektedir. Doğru beslenme kuralları; sadece fiziksel ve bilişsel sağlığa olumlu etkileri için değil ağız ve diş sağlığı için de geçerlidir.
  Ağızda görülebilen en önemli sağlık sorunlarından biri diş çürükleridir. Çürükler enfeksiyon ve ağrılara neden olarak tıbbi ve aynı zamanda sosyoekonomik yönden de önemli sorunlara neden olmaktadır.
  Diş çürüklerinin tek bir nedeni olmamakla birlikte, önemli bir etkeni de beslenmedir. Karbonhidrat tüketimi çürükler için her zaman risk faktörüdür. Karbonhidratlar ağızda bakteriler tarafından enerji kaynağı olarak kullanılırlar ve fermantasyon sonucu ağız PH düzeyini düşüren asit oluştururlar. Bu nedenle çürük oluşumunda diyetteki karbonhidratlar kritik rol oynamaktadır. Ancak her karbonhidrat dişler için aynı etkiyi göstermemektedir. Diş sağlığı için karbonhidratlar istenen ve istenmeyen olarak sınıflandırılmaktadır. İstenen karbonhidratlar, tam tahıl ürünleri, meyve ve sebzelerin bileşenindeki, sütün bileşenindeki karbonhidratlardır. İstenmeyen karbonhidratlar ise besine sonradan eklenen, kendi yapısında olmayanlardır. Örneğin şeker, şekerleme, şekerli içecekler, tatlılar vb... Sporcu içecekleri, enerji içecekleri, asitli diğer içecekler ve şekerli meyve suları da dişlerde mineral yıkımına sebep olarak çürük oluşumuna uygun ortam hazırlamaktadırlar. Karbonhidratlar, plakların olmadığı ağız boşluğunda asit oluşturmadığı için; iyi bir ağız hijyeni, beslenme, tükürük salınımını uyarma ve florun uygun kullanımı çürüklere karşı korunmada önemli faktörlerdir.
  Dişin asit ve çürüklere direnci için, dişin gelişimi süresince yeterli mineralizasyon olmalıdır. A, C, D vitaminlerinin, kalsiyum, fosfor, flor minerallerinin anne karnındaki ilk haftalardan, 12-13 yaşlarına kadar dişin sert dokularının şekillenme süresince önemli etkisi bulunmaktadır.
  Süt, yoğurt ve peynirin dişler için koruyucu etkisi bulunmaktadır. Özellikle peynir, düşük karbonhidrat, yüksek kalsiyum ve fosfor içeriği ile koruyucu etki gösterir. Peynir, güçlü tadı ile tükürük salınımını uyarıcı etkiye sahiptir. Tükürük, ağızdaki bakterileri temizler ve asidik ortamı nötralize ederek dişleri çürüklere karşı korur.
  Flor diş çürüklerinden korunmada önemli bir elementtir. Doğal olarak içme sularında bulunur. Deniz ürünleri ve çay da flor için iyi bir kaynaktır. Diş macunlarında bulunan flor da çürüğe karşı koruyucu etki oluşturmaktadır. Bazı durumlarda diş hekimi kontrolünde flor preparatları, flor jelleri veya gargaraları kullanımı önerilebilir ancak fazla alınması florozise neden olacağından mutlaka diş hekimine başvurularak kullanılmalıdır.
  Şekersiz sakız çiğnemenin de diş sağlığı ve çürükleri önlemede yararlı olduğu bildirilmektedir. Yemekten sonra sakız çiğnemek tükürük akışının uyarılmasına ve bu yolla plak PH'sının asidik düzeyden nötr düzeye çıkmasına yardımcı olur. Bu sayede plakların asitten zarar görüp çürümesini önler. Şekersiz sakızlar, yemekten sonra 5 dakika içinde alınmalı ve 10-20 dk. süreyle çiğnenmelidir. Bağımlılık riski, çene eklem lezyonları, çiğneme kas hipertrofileri gibi nedenlerden dolayı sakız çiğneme 20 dakikadan fazla sürmemelidir.

Diş çürüklerinin önlenmesi için beslenmemizde dikkat etmemiz gerekenler:
  • Dişlere yapışan çikolata, gofret, pasta, kurabiye, şekerleme, meşrubat hazır meyve suları tüketilmemeli, tüketim sıklığını azaltılmalıdır. Bu yiyecekler yendikten-içildikten sonra dişler fırçalanmalıdır.
  • Karbonhidratlar iyi kaynaklardan alınmalıdır. Yulaf, bulgur, kuru baklagiller, şeker eklenmemiş tahıl gevrekleri, makarna iyi kaynaklardır.
  • Kalsiyum tüketimi desteklenmelidir. Süt, yoğurt, peynir tüketimi artırılmalıdır.
  • Çocuklara şeker veya tatlandırıcı içeren sütler yerine sade veya yağsız süt içirilmelidir.
  • Vücudumuzun ihtiyacı kadar su içilmelidir, susuzluk tükürük salınımının azalmasına neden olur ve çürük oluşumuna uygun ortam hazırlar.
  • Sporcular, antrenmanlardan sonra asit içeren enerji veya sporcu içecekleri yerine süt tüketerek diş çürüklerinin önüne geçebilirler.
  • Yemeklerden sonra dişler fırçalanmalıdır.
  • Sert kabuklu yiyecekler dişlerle kırılmamalıdır.
Diyetisyen Burcu ADA